ΑΝΟΙΚΤΑ  9.00 - 16.00

ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Καθώς η άνοιξη και η ανθοφορία βρίσκονται στην <<καλύτερή τους ώρα>>, χαρίζοντάς μας μοναδικά τοπία ομορφιάς στην Κέρκυρα, οι επισκέπτες των μόνιμων εκθέσεων της Επτανησιακής Τέχνης που φιλοξενεί η <<Πινακοθήκη του Δήμου Κερκυραίων>> στα Παλαιά Ανάκτορα, καταλήγουν συνήθως στο ίδιο ερώτημα, -όπως άλλωστε συμβαίνει και σε άλλες εποχές του χρόνου-  λίγο πριν εγκαταλείψουν τους εκθεσιακούς χώρους. Γιατί με τόση επιμονή η τέχνη αυτού του τόπου επιλέγει την φυσιοκρατική αντίληψη και ειδικά την ρεαλιστική απόδοση Σε άλλες περιπτώσεις θα πρέπει να προτάξουμε μία σειρά από αιτιάσεις. Την συγκεκριμένη περίοδο δεν έχουμε παρά να τους οδηγήσουμε εμπρός από το ανοικτό παράθυρο με θέα στον Κήπο των Παλαιών Ανακτόρων, το Παλαιό Φρούριο, το Φαληράκι και το Βίδο. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη για καμία άλλη επεξήγηση. Η ωραιότητα του περιβάλλοντος, του φυσικού και μη στοιχείου, καθηλώνει και μαγεύει. Η τέχνη του τόπου με τις επιλογές και τα δημιουργήματά της κυριολεκτικά δεν μπορεί να ξεφύγει από τα <<άλυτα μάγια>> της φυσιοκρατίας. Η επιμονή αυτή καταλήγει σε στερεότυπα που, ως κατεστημένη αισθητική επιλογή, δύσκολα ανατρέπονται. Το φιλότεχνο κοινό αναζητεί την συγκεκριμένη γλώσσα επικοινωνίας με την τέχνη και την προασπίζεται περισσότερο από <<μητρική>>. Το φαινόμενο παρουσιάζεται πολύ ενδιαφέρον για τους ιστορικούς της τέχνης και ειδικότερα για τους μελετητές της νεοελληνικής τέχνης, εφόσον η συνομιλία αυτή δημιουργών και κοινού καταμετρά ήδη δύο μεστούς σε δράση αιώνες. Το επτανησιακό περιβάλλον και συγκεκριμένα το κερκυραικό, για την περίπτωσή μας, επιβάλλεται με τις μορφές του, χειραγωγεί τους τρόπους αποτύπωσης και <<καθιερώνει>> τελικά τις επικρατούσες τεχνικές σε όλα τα είδη (υδατογραφία, ελαιογραφία κ.λπ). Για την μεγάλη σημασία του κατά την διαμόρφωση των αισθητικών αξιών και θεωριών την νεώτερη περίοδο, το αρχιτεκτονικό περιβάλλον της πόλης της Κέρκυρας, εντός της ιστορικής φυσιογνωμίας του αναγνωρίσθηκε πρόσφατα ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς. Το φυσικό, ισχυρότατο, αν και το ίδιο βαλλόμενο από την ανθρώπινη κακοδιαχείριση, περιμένει υπομονετικά την σειρά του. Διότι αργά ή γρήγορα το επτανησιακό φυσικό τοπίο θα αναγνωρισθεί επίσης ως σημαντικότατο πεδίο πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως και άλλωστε του αξίζει. Ας ελπίσουμε ότι μέχρι τότε δεν θα έχουν επιβεβαιωθεί οι φόβοι της ολοσχερούς καταπάτησης και αλλοίωσής του, κυρίως από εμάς τους ίδιους τους κατοίκους,  εδώ στην Κέρκυρα. Και επίσης, ότι  τα έργα των καλλιτεχνών μας δεν θα παραμένουν οι μόνες μαρτυρίες για τις όψεις του. Σε μία ουσιαστική συνομιλία αιώνων με επίκεντρο τον άνθρωπο κάτοικο του τόπου και πολίτη, το φυσικό και αρχιτεκτονικό περιβάλλον της Κέρκυρας, συνέβαλαν ώστε να διαμορφωθεί το τοπικό αίσθημα περί αισθητικής (καλαισθησία), σημαντικότατο στοιχείο της τοπικής ταυτότητας. Χαρακτηριστικά του συναντά κανείς σε όλες τις τέχνες, τις δημιουργικές δράσεις, σε όλες τις εκφάνσεις του πολιτισμού. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά την συνήθη αδράνεια σήμερα όσων το βιώνουν και το εκφράζουν, το κοινό αίσθημα περί αισθητικής, η καλαισθητική αντίληψη ενδυναμώνεται και συσπειρώνεται στις <<παραδοσιακές>> αξίες της σε περιπτώσεις καταπάτησης τους. Αντιμετωπίζοντας ευρύτερα το ζήτημα, είναι σαφές ότι οι πολλών ειδών εξουσίες, όπως όλοι πολύ καλά γνωρίζουμε, συνηθίζουν στον βωμό της υπεροχής να καταπατούν τις αξίες των κοινωνικών συνόλων και ομάδων, να τις απαξιώνουν και να τις προσπερνούν, αντιμετωπίζοντας κατά τον ίδιο τρόπο και τις θέσεις και στάσεις τους <<περί καλαισθησίας>> (συνήθως αυτή η ευαίσθητη παράμετρος καταγράφεται στα λεγόμενα <<ψιλά γράμματα>>). Και σε άλλες περιπτώσεις, έχουμε αναφερθεί στον σημαντικό, επιβλαβή ή όχι, ρόλο των διαχειριστών σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς. Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε επείγει, ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου αυτού (σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα). Και αυτό γιατί όλο και συχνότερα παρατηρούμε την μετατροπή του λειτουργήματός τους σε αγώνα επιβολής εξουσίας και εξοικονόμησης κερδών. Ωστόσο η ιστορικότητα του κερκυραικού τοπίου, οι παραδόσεις,  οι ιδιαιτερότητές σε επίπεδο αισθητικής ταυτότητας δεν μπορούν παρά να διαφυλαχθούν ως <<ιερά κειμήλια>>. Πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες διάσωσής τους από τον καθένα μας  και από όλους μαζί τους κατοίκους του νησιού. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι Εκκλησίες, το  Ιόνιο Πανεπιστήμιο θα πρέπει να σταθούν αρωγοί των προσπαθειών των πνευματικών σωματείων του τόπου και των Μουσείων, που ποικιλοτρόπως προσπαθούν να διατηρήσουν την ιστορική του φυσιογνωμία, καθώς και του έργου των Εφορειών (Υπουργείο Πολιτισμού) που επιδίδονται στην διάσωση και αποκατάσταση των μνημείων σε τοπικό επίπεδο. Ας αναλογισθούμε τι οφέλη προκύπτουν από μία τέτοια συνεργασία των κοινωνικών ομάδων και των φορέων. Μία δημόσια συζήτηση περί αισθητικής μπορεί να οδηγήσει σε ένα γόνιμο διάλογο (θα έπρεπε ίσως να λειτουργήσει αποδοτικά πλέον, με την συμμετοχή καταρτισμένων αντιπροσώπων όλων των φορέων, μία Επιτροπή Αισθητικών Θεμάτων με πρωτοβουλία του Δήμου Κερκυραίων).  Υπάρχει ένα πρόσφατο παράδειγμα. Η αίτηση εκ μέρους όλων των πνευματικών σωματείων προς την Μητρόπολη Κερκύρας να αφαιρεθούν από την βορεινή όψη του ναού του Αγίου Σπυρίδωνα το προσκυνητάριο και το κηροστάσιο  που τοποθετήθηκαν πριν την περίοδο του Πάσχα. Η κίνηση αυτή μας οδηγεί σε αισιόδοξες σκέψεις για μία ενεργή παρέμβαση πολύ καλής πρόθεσης που αποδίδει άλλωστε στην συγκεκριμένη περίπτωση το κοινό αίσθημα όλων των πιστών. Το κείμενο του αιτήματος έχει ήδη δημοσιευτεί στον τοπικό τύπο (υποστηρίζοντας την επιχειρηματολογία θα προσθέταμε ότι πρόκειται για δύο κατασκευές που είναι εμφανές ότι εμποδίζουν την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της όψης του ναού, άρα και του ιδίου του ναού, καθώς έχουν ιδιαίτερο όγκο, ακατάλληλο υλικό και χρωματισμούς και κυρίως μιμούνται ως κακός απόηχος τον διάκοσμο του υπερθύρου αλλά και τον αρχιτεκτονικό του τύπο όταν αυτά τα στοιχεία υπάρχουν ακριβώς όπισθεν. Μαζί με αυτά τα στοιχεία χρησιμοποιείται και διάκοσμος θωρακίων που δεν συνάδει με τον διάκοσμο των επτανησιακών ναών). Ατυχής θεωρείται επομένως η επιλογή των συγκεκριμένων σχεδίων καθώς και η υλοποίησή τους στις παραπάνω κατασκευές, που φαντάζουν στα μάτια των επισκεπτών ως μικροί ναοί εμπρός του ίδιου του ναού. Η απόσυρσή τους θα διευκόλυνε ιδιαίτερα να μην αλλοιωθεί η καλαισθησία του μνημείου που αποδίδει επτανησιακή αρχιτεκτονική παράδοση αιώνων στο μεγαλύτερο θρησκευτικό της προσκύνημα. Το κοινό αίσθημα εκδηλώνεται και προβάλλει τις αντιρρήσεις του προασπίζοντας τις <<παραδοσιακές>> του αξίες. Η αντίδραση είναι υγιής. Κάθε τόπος έχει δικαίωμα στην <<παράδοση>>, πόσο μάλλον στην θρησκευτική <<παράδοση>> και τοπική λατρεία. Δεν μπορούμε παρά να αναγνωρίσουμε την αγαθότερη των προθέσεων στην Μητρόπολη και τους συνεργάτες της και να επισημάνουμε την σημασία του αιτήματος για την τοπική μας κοινωνία που θεωρεί από κάθε άποψη τον άγιο Σπυρίδωνα ως τον ανώτατο άρχοντά της και τον ναό του, τον χώρο διαρκούς καταφυγής της. Με παρόμοιες τοποθετήσεις επί των αισθητικών ζητημάτων εκ μέρους όλων μας, η διάσωση και λειτουργία του πλούτου της πολιτιστικής μας κληρονομιάς μπορούν να αποβούν πιο αποτελεσματικές και κυρίως για τους νεώτερους. Το φυσικό περιβάλλον να εξακολουθήσει να υπάρχει προς όφελος μας και κυρίως των δημιουργών. Το βίωμα της ζωής στην γεμάτη με δράσεις πόλη της Κέρκυρας να αφήνει θετικές εντυπώσεις στους κατοίκους και επισκέπτες, να αποδίδει την κοινή θέληση για μία αξιοπρεπή, καλαίσθητη ζωή των πολιτών και να εξυπηρετεί  την κοινή αντίληψη περί σεβασμού του παρελθόντος αλλά και του παρόντος.    Μαρία Μελέντη, ιστορικός τέχνης

Tags:

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Παλαιά Ανάκτορα (Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου)
Κέρκυρα 491 00, Ελλάδα
Τηλ:2661 048690

News & Press

Press Room
CM News


Επιλογή λίστας:

Copyright © 2017 Πινακοθήκη Δήμου Κέρκυρας. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος.